Modlitwa Anioł Pański – jak ją dobrze odmawiać i dlaczego warto?

Anioł Pański jest od czasów średniowiecznych jedną z najbardziej rozpoznawalnych modlitw maryjnych. Wspomina się w niej i rozważa zwiastowanie Maryi przez archanioła Gabriela i poczęcie w Jej łonie Syna Bożego za sprawą Ducha Świętego. Modlitwa ta wychwala również pokorę Maryi, która wolę Bożą przedkłada nad własną.

Treść samej modlitwy jest następująca

Anioł Pański po polsku

P. Anioł Pański zwiastował Pannie Maryi.
W. I poczęła z Ducha Świętego.

Zdrowaś Maryjo, łaski pełna, Pan z Tobą. Błogosławionaś Ty między niewiastami i błogosławiony owoc żywota Twojego, Jezus. Święta Maryjo, Matko Boża, módl się za nami grzesznymi, teraz i w godzinę śmierci naszej. Amen.

P. Oto ja Służebnica Pańska.
W. Niech mi się stanie według słowa Twego.

Zdrowaś Maryjo, łaski pełna, Pan z Tobą. Błogosławionaś Ty między niewiastami i błogosławiony owoc żywota Twojego, Jezus. Święta Maryjo, Matko Boża, módl się za nami grzesznymi, teraz i w godzinę śmierci naszej. Amen.

P. A Słowo Ciałem się stało.
W. I zamieszkało między nami.

Zdrowaś Maryjo, łaski pełna, Pan z Tobą. Błogosławionaś Ty między niewiastami i błogosławiony owoc żywota Twojego, Jezus. Święta Maryjo, Matko Boża, módl się za nami grzesznymi, teraz i w godzinę śmierci naszej. Amen.

P. Módl się za nami święta Boża Rodzicielko,
W. abyśmy się stali godnymi obietnic Chrystusowych.

Módlmy się:
Łaskę Twoją prosimy Cię, Panie, racz wlać w serca nasze, abyśmy którzy za zwiastowaniem anielskim Wcielenie Chrystusa, Syna Twego poznali, przez Mękę Jego i Krzyż do chwały zmartwychwstania byli doprowadzeni. Przez Chrystusa Pana naszego.
Amen.

W okresie wielkanocnym

Od Wigilii Paschalnej do niedzieli Zesłania Ducha Świętego (włącznie) zamiast modlitwy Anioł Pański odmawia się antyfonę maryjną Regina Coeli lub inaczej Regina Caeli (Królowo Niebios)

Królowo nieba, wesel się, alleluja,
Bo Ten, któregoś nosiła, alleluja,
Zmartwychwstał, jak powiedział, alleluja,
Módl się za nami do Boga, alleluja.

P. Raduj się i wesel, Panno Maryjo, alleluja.
W. Bo zmartwychwstał Pan prawdziwie, alleluja.

Módlmy się
Boże, któryś przez zmartwychwstanie Syna Twego, Pana naszego Jezusa Chrystusa, świat uweselić raczył, daj nam, prosimy, abyśmy przez Matkę Jego, Najświętszą Maryję Pannę, dostąpili radości żywota wiecznego. Przez tegoż Chrystusa, Pana naszego.

W. Amen.

Anioł Pański po łacinie

P. Angelus Domini nuntiavit Mariæ.
W. Et concepit de Spiritu Sancto.

Ave Maria, gratia plena, Dominus Tecum, benedicta Tu in mulieribus et benedictus fructus ventris Tui, Jesus. Sancta Maria, Mater Dei ora pro nobis peccatoribus, nunc et in hora mortis nostrae. Amen.

P. Ecce Ancilla Domini.
W. Fiat mihi secundum Verbum tuum.

Ave Maria, gratia plena, Dominus Tecum, benedicta Tu in mulieribus et benedictus fructus ventris Tui, Jesus. Sancta Maria, Mater Dei ora pro nobis peccatoribus, nunc et in hora mortis nostrae. Amen.

P. Et Verbum caro factum est.
W. Et habitavit in nobis.

Ave Maria, gratia plena, Dominus Tecum, benedicta Tu in mulieribus et benedictus fructus ventris Tui, Jesus. Sancta Maria, Mater Dei ora pro nobis peccatoribus, nunc et in hora mortis nostrae. Amen.

P. Ora pro nobis, Sancta Dei Genetrix.
W. Ut digni efficiamur promissionibus Christi.

Oremus:
Gratiam tuam quæsumus, Domine, mentibus nostris infunde; ut qui, angelo nuntiante, Christi Filii tui Incarnationem cognovimus,per passionem eius et crucem, ad resurrectionis gloriam perducamur. Per eumdem Christum Dominum nostrum.

Amen

Jak dobrze odmawiać?

Kluczowe jest to, aby pamiętać, że najważniejsza w każdej modlitwie jest obecność serca w wymawianych słowach, które mają służyć obecności przy Bogu i świętych, a nie ją zastępować. Jeśli moim sercem nie jestem przy Bogu, to tym bardziej nie będę przy Nim w słowach, które wypowiadam. Szerzej o tym, jak się dobrze modlić, można przeczytać tutaj. Najpiękniejsza bowiem modlitwa to ta, która jest odmawiana sercem, a nie samymi tylko ustami. Nawet najpiękniejsze formułki tracą sens, jeśli są ”odklepywane” na zaliczenie.

Aby więc dobrze odmawiać Anioł Pański, należy duchem stanąć duchem przy Panu Bogu, można wyobrazić sobie całą scenę zwiastowania, jakbym był obok. Gdy już moje serce i uwaga skupione są na Bogu, należy zacząć zwracać się treścią modlitwy do Niego, mówić tak jak do żywej osoby. Nie należy zniechęcać się rozproszeniami, skoro przychodzą, to znaczy, że ta modlitwa ma wartość, zawsze jednak trzeba wracać do obecności przy Bogi i słów, którymi się modlimy.

Dlaczego warto odmawiać tę modlitwę?

Anioł Pański jest mocno oparty na Piśmie Świętym, a konkretnie scenie Zwiastowania Maryi. Wspominając ten moment uwielbiamy Boga za dar wcielenia Syna Bożego, który przyszedł, aby nas zbawić. Modląc się szczerym sercem tą modlitwą możemy otrzymać następujące dary:

1) Wyprasza łaskę przedkładania Bożej woli nad własną

Ta modlitwa uczy nas być jak Maryja, która jest wzorem przyjmowania woli Bożej i przedkładania jej nad własną. Modląc się słowami Pisma Świętego „Oto ja służebnica Pańska”, prosimy Boga, aby nasze życie było służbą Bogu, a nie sobie. Według wielu świętych, chociażby św. Faustyny, cała świętość zamyka się w zjednoczeniu woli naszej z wolą Bożą, a więc pragnieniu tego, czego pragnie Bóg, a Jego wola i pragnienia są dla mnie zawsze najlepsze więc im bardziej będę zjednoczony z Bożą wolą tym bardziej będę szczęśliwy już na ziemi. W numerze 1107 swojego Dzienniczka św. Faustyna zanotowała następujące słowa:

Dziś na medytacji dał mi Bóg wewnętrzne światło i zrozumienie świętości, i na czym ona polega. Chociaż tę rzecz już wiele razy słyszałam na konferencjach, jednak inaczej dusza to rozumie, kiedy poznaje przez światło Boże, które ją oświeca. Ani łaski, ani objawienia, ani zachwyty, ani żadne dary jej udzielane nie czynią ją doskonałą, ale wewnętrzne zjednoczenie duszy mojej z Bogiem. Te dary są tylko ozdobą duszy, ale nie stanowią treści ani doskonałości. Świętość i doskonałość moja polega na ścisłym zjednoczeniu woli mojej z wolą Bożą. Bóg nigdy nie zadaje gwałtu naszej wolnej woli. Od nas zależy, czy chcemy przyjąć łaskę Bożą, czy nie; czy będziemy z nią współpracować, czy też ją zmarnujemy.

2) Uczy służby Bogu

Chodzi o taką służbę, która daje radość w życiu. Kochająca mama, która robi dziecku kanapkę do szkoły, służy mu, ale ta służba nie jest pozbawieniem wolności, ale pełną jej realizacją. Służba wynikająca z miłości jest tym, w czym człowiek się spełnia – właśnie o taką służbę Bogu chodzi, dającą radość i spełnienie. Modląc się i rozważając modlitwę Anioł Pański, proszę Pana Boga o pomoc, w stawaniu się – jak Maryja – prawdziwym sługą, który odpowiada miłością na Miłość.

3) Uczy pokory

Maryja wypowiada słowa „niech mi się stanie”, a nie „niech ja wykonam”, całe źródło siły do wykonania Bożej woli widzi w Bogu, nie w sobie. Maryja wie, że bez Boga nie jest w stanie nic uczynić. Pokora jest głęboką świadomością słów św. Pawła:

Albowiem to Bóg jest w was sprawcą i chcenia, i działania zgodnie z [Jego] wolą. [Flp 2,13]

Pokora pozwala dostrzegać, że każde dobro które czynię czy posiadam, jest darem od Boga, a im większa świadomość bycia obdarowanym, tym większa radość i wdzięczność wobec tego, który obdarowuje. Jest to trochę, jak z małym dzieckiem, nawet jeśli narysuje rodzicom piękny rysunek, to tylko na kartce i kredkami, które oni kupili. Człowiek pokorny widząc Boże dary, które są mu udzielane potrafi się Bogiem cieszyć.

4) Uwielbia Boga za dar wcielenia

Gdyby Bóg nie przyszedł na świat, niemożliwe byłoby zbawienie człowieka. Nikt z nas nie mógłby być w niebie po śmierci, a co więcej, nikt nie mógłby poznać kim Bóg jest i jaki naprawdę jest. Modlitwa Anioł Pański uwielbia Stwórcę za Jego nieskończoną miłość ukazaną przez fakt wcielenia Syna Bożego. Człowiek, który uwielbia Boga i dziękuje Mu, otwiera się na przyjmowanie kolejnych Bożych darów.

Kiedy i o jakiej godzinie powinno się odmawiać?

Już w drugiej połowie XVI wieku, za czasów papieża św. Piusa V i za jego staraniem w „Małym Oficjum Matki Bożej”, jasno i oficjalnie podane są pory, w których powinno odmawiać się Anioł Pański, jak i treść samej modlitwy:

Kiedy rano, w południe i wieczorem słyszymy bicie dzwonów, mówimy: Angelus Domini nuntiavit Mariae et concepit de Spiritu Sancto. Ave Maria… Ecce Ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum. Ave Maria… Et Verbum caro factum est et habitavit in nobis. Ave Maria… 15 dni odpustu zyskują ci, którzy odmawiają tę modlitwę pobożnie”.

Aktualnie podtrzymywany jest zazwyczaj odmawiania tej modlitwy o godz. 6:00, 12:00 i 18:00 przez cały rok z wyjątkiem okresu wielkanocnego, kiedy to (od 1742 roku,na polecenie Benedykta IV) należy odmawiać Regina Coeli (Królowo Niebios).

Dlaczego Ojciec Święty odmawia Anioł Pański w południe?

Zwycięstwo w bitwie pod Belgradem uratowało Europę przed armią turecką.

Do 1456 roku odmawiano Anioł Pański dwa razy dziennie, rano i wieczorem. Zwyczaj odmawiania tej modlitwy w południe został wprowadzony w 1456 roku przez papieża Kaliksta III w celu uproszenia u Maryi ratunku dla oblężonego przez Turków Belgradu, który był ostatnią naddunajską twierdzą broniącą drogi do serca Europy.

Po przybyciu pod Belgrad, broniony przez Mihályego Szilágyiego, sułtan Mehmed II zwołał naradę, aby zastanowić się nad sposobem zdobycia miasta. Zdecydowano się na oblężenie. Turcy mieli ze sobą około 300 armat, z czego 22 dużego kalibru bombardy oblężnicze. Dwunastodniowe bombardowanie wyrządziło ogromne wyrwy w murach od strony lądu, nie spowodowało jednakże większych strat w ludziach, którzy w porę ostrzegani o bombardowaniu chronili się w bezpiecznym miejscu. W momencie, gdy mury Belgradu zaczęły przypominać gruzowisko, pojawiła się prowadzona przez Jana Hunyadyego odsiecz, która przełamała turecką blokadę na Dunaju. Węgrzy wkroczyli wówczas do miasta przynosząc zaopatrzenie. Wtedy to nastąpił szturm janczarów, którzy wkroczyli do niższej części miasta. W trakcie plądrowania domów stali się oni jednak celem gwałtownego przeciwnatarcia, w wyniku którego Turcy zostali wyparci z zajętych pozycji. Następnego dnia Jan Kapistran poprowadził obrońców do natarcia na tureckie pozycje oblężnicze, powodując paniczną ucieczkę Turków. W walce ranny w udo został Mehmed, którego odciągnięto w porę z pola walki. Armia turecka rozpoczęła odwrót.
— https://pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_pod_Belgradem

W ramach dziękczynienia za tak wielkie zwycięstwo nad armią turecką i uratowanie Europy, podtrzymano południową modlitwę Anioł Pański przez co zrodziła się też tradycja niedzielnej południowej modlitwy papieża, trwa do dzisiaj i gromadzi tysiące wiernych.

Jaka jest historia modlitwy Anioł Pański?

Korzenie Pozdrowienia Anielskiego są ściśle związane z popularyzacją modlitwy Zdrowaś Maryjo. Przypomnijmy, że na początku Zdrowaś Maryjo zawierało jedynie pozdrowienie Anioła i Elżbiety, jak jest zapisane w Ewangelii wg św. Łukasza 1,28.42:

„Wesel się pełna łaski Pan z Tobą Błogosławiona jesteś między niewiastami i błogosławiony owoc Twojego łona!”

Modlitwa Anioł Pański rozważa moment Zwiastowania Maryi. Uwielbiamy nią Boga za dar wcielenia Syna Bożego, który przyszedł, aby nas zbawić.

Przekazy z XII i XIII wieku ukazują, jak bardzo rozpowszechnioną praktyką wśród wiernych było odmawianie Pozdrowienia Anielskiego. Mówi się, że czciciele Maryi przyklękali przy każdym Zdrowaś Maryjo, co ma związek z ikonografią Zwiastowania, ukazującą jak w chwili Zwiastowania, anioł klęczy przed Maryją. XII i XIII wiek jest czasem rozwijania się praktyki odmawiania trzech Zdrowaś Maryjo. Podobno św. Antoni z Padwy (1195-1231) był jej gorącym popularyzatorem. O praktyce tej wspomina również św. Matylda z Helfty (1241-1298) w swoim dziele Objawienia. Także św. Bonawentura – generał franciszkanów – w 1269 r., w jednym z rozdziałów reguły, zaleca braciom mniejszym recytację trzech Zdrowaś Maryjo co wieczór, po komplecie, i medytację nad tajemnicą Wcielenia.

Najważniejsze etapy formowania modlitwy Anioł Pański

  • XIII wiek – papież Grzegorz IX (1227-41) zarządził, by Pozdrowienie Anielskie odmawiane było rano i wieczorem, zawsze na dźwięk dzwonu.
  • 1262 r. – generał franciszkanów św. Bonawentura nakazał członkom tegoż zakonu praktykę trzech „Zdrowaś Maryjo” rano i wieczorem.
  • 1279 r. Synod w Kolonii potwierdza odmawianie dwukrotne w ciągu dnia odmawianie Pozdrowienia Anielskiego na dziwięk dzwonów.
  • 1287 r. – Synod w Exter (Anglia) zalecił kapłanom by przyzwyczajali wiernych do odmawiania modlitwy Zdrowaś Maryjo trzy razy dziennie.
  • 1318 r. – Papież Jan XXII w specjalnej bulli po raz pierwszy wiąże praktykę odmawiania tej modlitwy z odpustami.
  • 1456 r. – Papież Kalikst III zleca odmawianie Pozdrowienia Anielskiego w południe. Nakazał również trzykrotne w ciągu dnia dzwonienie na „Anioł Pański”, aby uprosić Bożą pomoc podczas wojny z Turkami.
  • 1472 r. – Król Francji Ludwik XI upowszechnia ten zwyczaj we Francji
  • 1566 – 1572 za pontyfikatu Piusa V modlitwa„Anioł Pański” przyjmuje ostateczną i znaną dzisiaj formę, z wyjątkiem wersetu i modlitwy końcowej.
  • 1742 r. – Papież Benedykt XIV w specjalnym Breve uroczyście włączył werset i modlitwę końcową do modlitwy„Anioł Pański” i oświadczył, że muszą one być odmawiane razem, aby otrzymać odpust.

Tak więc od 1742 mamy już ostatecznie ukształtowaną i zatwierdzoną modlitwę Anioł Pański. Aktualnie, za odmówienie modlitwy Anioł Pański, a w okresie wielkanocnym Królowo nieba, uzyskuje się odpust cząstkowy.

Ostatnie oficjalne odniesienie w dokumentach Kościoła do modlitwy Anioł Pański miało miejsce w adhortacji Marialis Cultus z 2 lutego 1974 r. Papieża Pawła VI w punkcie 41:

Nasze słowo o modlitwie Anioł Pański chce być jedynie ponowieniem Naszej prostej, lecz gorącej zachęty, by – jeśli to możliwe – podtrzymać zwyczaj odmawiania tej modlitwy. Nie wydaje się, by trzeba było ją odnawiać. Po tylu bowiem wiekach trwa jej moc i piękno, gdyż budowa jej jest prosta i zapożyczona z Pisma św.; jej historyczny początek wiąże się z błaganiem o zachowanie pokoju. Nadto jej liturgiczny rytm w pewien sposób uświęca różne chwile dnia; wreszcie skłania ona do przypomnienia tajemnicy paschalnej, albowiem poznawszy Wcielenie Syna Bożego, prosimy, byśmy „przez Jego Mękę i krzyż zostali doprowadzeni do chwały zmartwychwstania”.

Niewątpliwie niektóre zwyczaje, jakie tradycyjnie towarzyszyły odmawianiu modlitwy Anioł Pański, zostały już zniesione albo ledwie się je dostrzega w dzisiejszym życiu ludzi. Jednakże chodzi o sprawy małej wagi, gdyż cała wartość kontemplacji zwracającej się ku tajemnicy Wcielenia Słowa, znaczenie pozdrowienia anielskiego, skierowanego do Najświętszej Dziewicy, błaganie o Jej miłosierne wstawiennictwo pozostają niezmienione. Dalej, chociaż zmieniły się warunki czasów, dla większości ludzi zawsze pozostają te same charakterystyczne chwile dnia: rano, południe i wieczór, które wyznaczają fazy ich działalności i zarazem wzywają do wprowadzenia pewnej przerwy poświęconej modlitwie.

Dlaczego kojarzymy tę modlitwę z dzwonami?

W wielu kościołach starych wciąż wiszą specjalne dzwony używane dawniej do wzywania na modlitwę Anioł Pański

Anioł Pański, na wszystkich etapach rozwoju, był ściśle związany z dzwonieniem kościelnego dzwonu. Św. Bonawentura (w 1269 r.) miał zwyczaj uderzać w dzwon, aby wezwać zakonników i wiernych z okolicy na recytację trzech Zdrowaś Maryjo po komplecie. Wtedy też zaczęto łączyć tę praktykę z dźwiękiem dzwonów. W Lerida (Katalonia) w 1308 r. dzwoniono trzy razy dzwonem na Anioł Pański o zmierzchu „post completorium” (po komplecie). Podobny zwyczaj panował w klasztorach franciszkańskich prowincji weneckiej.

W tym samym czasie również na Węgrzech wieczorne Zdrowaś Maryjo odmawiano na odgłos dzwonu. W 1314 r. papież Klemens V, przebywając w swej rezydencji w Carpentras prosił, aby dźwięk dzwonu wzywał po komplecie do odmawiania trzech Zdrowaś Maryjo.

Jego następca, Jan XXII, w 1318 roku potwierdza praktykę wieczornej modlitwy Anioł Pański w diecezji Saintes i wprowadza ją w Avignon. Udziela jednocześnie odpustu wiernym, którzy na dźwięk dzwonu uklękną i trzy razy odmówią Zdrowaś Maryjo.W maju 1327 roku pisze do swojego wikariusza do Rzymu, aby i tam zaprowadzono zwyczaj odmawiania trzech Zdrowaś Maryjo na kolanach, na odgłos dzwonu, łącząc tę praktykę z odpustem.

Fundowano też dzwony przeznaczone specjalnie do dzwonienia na Anioł Pański, jak wskazują na to wyryte na nich inskrypcje. Na wielu widnieją napisy Ave Maria lub, jak w przypadku dzwonka w Helfta, koło Eisleben, w Niemczech, z 1234 r., całe zdanie: Ave Maria, gratia plena, Dominus tecum.

Jednak to, co jest charakterystyczne dla Pozdrowienia Anielskiego to nie sam dźwięk dzwonów, ale potrójne uderzenia w dzwon, które poprzedzają modlitwę. Przerwy miedzy trzema grupami uderzeń w dzwony musiały przede wszystkim dać czas na odmówienie trzech Zdrowaś Maryjo.

Trzykrotne dzwonienie w ciągu dnia

Na dźwięk kościelnych dzwonów przerywano prace, aby odmówić modlitwę Anioł Pański

Z czasem rozszerzono dzwonienie na Anioł Pański na rano, a wreszcie i na południe, jakby dla uświęcenia trzech głównych chwil dnia oraz dla oderwania naszych myśli od prac i ziemskich zajęć, a wzniesienia ich ku Bogu. Pierwsza oficjalna wzmianka o dzwonieniu rano, w południe i wieczorem pochodzi z 1456 roku, gdy papież Kalikst III, którego troską była obrona przed Turkami, zalecił krucjatę modlitwy i zarządził, aby dzwonić trzy razy dziennie i przy każdym dzwonieniu recytować trzy razy Ojcze nasz i trzy razy Zdrowaś Maryjo.

Król Ludwik XI, w 1472 r. zalecił w całym swoim królestwie odmawianie Pozdrowienia Anielskiego w południe, w intencji pokoju. Dlatego południowe Pozdrowienie Anielskie nazywano Zdrowaś Maryjo pokoju. Powyższą praktykę papież Sykstus IV, w 1475 r. związał z odpustem i od tego okresu trzykrotne odmawianie Pozdrowienia Anielskiego i trzykrotne bicie w dzwony zaczęło się mocno rozprzestrzeniać, a w 1500 r. papież Aleksander VI potwierdził zalecenia Kalista III.

Pod koniec XVI i w początkach XVII wieku prawie w całej Europie dzwoniono na Anioł Pański już trzy razy dziennie. Pięknie mówi o tym statut z Evreux (Francja) z 1576 roku:

„Niechaj o wschodzie słońca, w południe i o zachodzie dzwon oznajmia wiernym, jaką by pracą zajęci nie byli, żeby zwrócili się do Boga, prosząc Go o miłosierną pomoc i opiekę”

Benedykt XIV pouczał, że we wszystkie niedziele roku powinno się odmawiać Anioł Pański stojąc, a w czasie wielkanocnym należy Anioł Pański zastąpić przezRegina caeli, odmawiane zawsze w postawie stojącej. Kto zaś nie umieRegina caeli,może zamiast tego odmówićAnioł Pański.

Na zakończenie

Modlitwa Anioł Pański posiada wielowiekową tradycję i patrząc na jej historię, można ją też nazwać taką trochę „modlitwą ratunkową”. Nawet jeśli już nie toczymy wojen między państwami, takich fizycznych, to wciąż zmagamy się w wojnach duchowych, a w nich ta prosta i odmawiana sercem modlitwa jest potężnym wsparciem, z którego warto jak najczęściej korzystać.

Zredagował ks. Krzysztof Śniadoch SAC


Modlitwa Anioł Pański – jak ją dobrze odmawiać i dlaczego warto?
Ocena: 5/5 (głosy: 7)