Przypowieść o dziesięciu minach
Słowa Ewangelii według Świętego Łukasza
Jezus opowiedział przypowieść, ponieważ był blisko Jeruzalem, a oni myśleli, że królestwo Boże zaraz się zjawi.
Mówił więc: «Pewien człowiek szlachetnego rodu udał się do dalekiego kraju, aby uzyskać dla siebie godność królewską i wrócić. Przywołał więc dziesięciu sług swoich, dał im dziesięć min i rzekł do nich: „Obracajcie nimi, aż wrócę”. Ale jego współobywatele nienawidzili go i wysłali za nim poselstwo z oświadczeniem: „Nie chcemy, żeby ten królował nad nami”.
Gdy po otrzymaniu godności królewskiej wrócił, kazał przywołać do siebie te sługi, którym dał pieniądze, aby się dowiedzieć, co każdy zyskał.
Stawił się więc pierwszy i rzekł: „Panie, twoja mina przysporzyła dziesięć min”. Odpowiedział mu: „Dobrze, sługo dobry; ponieważ w drobnej rzeczy okazałeś się wierny, sprawuj władzę nad dziesięciu miastami”.
Także drugi przyszedł i rzekł: „Panie, twoja mina przyniosła pięć min”. Temu też powiedział: „I ty miej władzę nad pięciu miastami”.
Następny przyszedł i rzekł: „Panie, oto twoja mina, którą trzymałem zawiniętą w chustce. Lękałem się bowiem ciebie, bo jesteś człowiekiem surowym: bierzesz, czego nie położyłeś, i żniesz, czego nie posiałeś”. Odpowiedział mu: „Według słów twoich sądzę cię, zły sługo! Wiedziałeś, że jestem człowiekiem surowym: biorę, gdzie nie położyłem, i żnę, gdzie nie posiałem. Czemu więc nie dałeś moich pieniędzy do banku? A ja po powrocie byłbym je z zyskiem odebrał”.
Do obecnych zaś rzekł: „Zabierzcie mu minę i dajcie temu, który ma dziesięć min”.
Odpowiedzieli mu: „Panie, ma już dziesięć min”.
„Powiadam wam: Każdemu, kto ma, będzie dodane; a temu, kto nie ma, zabiorą nawet to, co ma. Tych zaś przeciwników moich, którzy nie chcieli, żebym panował nad nimi, przyprowadźcie tu i pościnajcie w moich oczach”».
Po tych słowach szedł naprzód, zdążając do Jerozolimy.
«Według słów twoich sądzę cię, zły sługo!»
Greckie słowo austeros (αὐστηρός), które polski przekład oddaje jako „surowy”, pojawia się w Nowym Testamencie tylko w tej przypowieści. Pierwotnie opisywało cierpki smak, przeciwieństwo słodyczy. Dopiero w przenośni zaczęło oznaczać człowieka szorstkiego i bezwzględnego.
Dzięki temu lepiej rozumiemy sługę, który przechował minę w chustce. Słowo, które pierwotnie opisywało smak, nazywa odczucie, a nie cechę, którą da się sprawdzić. Sługa mówi więc, jak sam odbiera swojego pana, a niekoniecznie jaki ten pan jest. Reszta przypowieści pokazuje go zupełnie inaczej: za wierność w drobnej rzeczy pan daje władzę nad dziesięcioma miastami.
Pan nie spiera się z opinią sługi. Bierze ją za punkt wyjścia: skoro sługa uważał go za surowego, mógł przynajmniej oddać pieniądze do banku. Sługę osądziły jego własne słowa. Hiszpańska dominikanka María Ángeles Martínez zwraca uwagę w komentarzu do tej Ewangelii, że sparaliżował go strach przed nieskutecznością.
Łatwo nam wpaść w tę samą pułapkę. Gdy wyobrażamy sobie Boga jako kontrolera, który liczy tylko wyniki, wolimy nic nie robić, niż się pomylić. Taki obraz Boga mówi jednak więcej o naszym lęku niż o Nim samym. Pan z przypowieści nie robi wyrzutów słudze, który zyskał mniej. Ma pretensję tylko do tego, który nawet nie spróbował.
«Panie, ma już dziesięć min»
W podobnej przypowieści u Mateusza słudzy dostają różne sumy, każdy według swoich zdolności (Mt 25,15). U Łukasza dziesięciu sług otrzymuje dziesięć min, czyli każdy tyle samo. Różnica między nimi pojawia się dopiero potem, w tym, co zrobili z pieniędzmi.
Gdy pan każe oddać minę temu, który ma ich już dziesięć, obecni przypominają mu, ile tamten już ma. Może chodzi im o sprawiedliwość: najwięcej dostaje ten, kto i tak ma najwięcej. Pan odpowiada zasadą: «Każdemu, kto ma, będzie dodane».
Z Bożymi darami jest podobnie jak z językiem obcym: im częściej się nimi posługujemy, tym bardziej się rozwijają. Gdy przestajemy z nich korzystać, stopniowo je tracimy. Często wydaje nam się, że dając coś innym, sami mamy mniej. Jezus pokazuje jednak coś odwrotnego: tracimy przede wszystkim to, co zatrzymujemy wyłącznie dla siebie.
Dobrze to widać w życiu patronki dnia, bł. Karoliny Kózkówny. Według materiału katechetycznego diecezji opolskiej nie poprzestawała na tym, że usłyszała coś ważnego na niedzielnym kazaniu. Spieszyła, żeby przekazać to innym, i już jako piętnastolatka uczyła religii młodsze rodzeństwo i dzieci z sąsiedztwa. Tak wygląda w praktyce obracanie miną, o którym mówi Jezus: dzielić się tym, co samemu się otrzymało.
«Po tych słowach szedł naprzód, zdążając do Jerozolimy»
Jerycho leży około 250 metrów poniżej poziomu morza, a Jerozolima na wysokości 740–780 metrów. Droga Jezusa z Jerycha do Jerozolimy to więc podejście na prawie tysiąc metrów. Przypominał o tym Benedykt XVI w homilii w Niedzielę Palmową z 2010 roku.
Łukasz zamyka przypowieść krótką uwagą: Jezus idzie naprzód. Człowiek szlachetnego rodu z przypowieści udaje się do dalekiego kraju, aby uzyskać godność królewską. Jezus też idzie do Jerozolimy jako król. Wkrótce uczniowie powitają Go słowami „Błogosławiony Król”, a napis na krzyżu nazwie Go Królem żydowskim.
Dla papieża ta droga pod górę była obrazem życia ucznia. Pójście za Chrystusem to według niego wspinaczka ku temu, co w człowieku najbardziej ludzkie. Gdy droga robi się stroma, możemy odnieść wrażenie, że Bóg czeka na szczycie i sprawdza, czy damy radę. Łukasz pokazuje coś innego: Jezus idzie pierwszy, tą samą drogą, którą mają iść uczniowie. Trudny odcinek pokonuje razem z nimi, a nie czeka na nich u celu.
- Bł. Karolina Kózkówna prawie codziennie chodziła na Mszę, choć do kościoła parafialnego miała 7 kilometrów. Znajdowała na to czas mimo ciężkiej pracy w gospodarstwie rodziców.
- Rodzinny dom bł. Karoliny w Wał-Rudzie nazywano „kościółkiem”. Krewni i sąsiedzi gromadzili się w nim na wspólnym czytaniu Pisma Świętego i żywotów świętych.
- Pielgrzymom przybywającym do Wał-Rudy pokazuje się gruszę przy rodzinnym domu Karoliny. Pod tym drzewem dziewczyna opowiadała innym o Bogu, o czym pisał „Gość Niedzielny” w relacji z pielgrzymki młodzieży do Zabawy.
- Ciało szesnastoletniej Karoliny odnaleziono w lesie dopiero 4 grudnia 1914 r., w dniu św. Barbary, którą szczególnie czciła. Dziewczyna zginęła 18 listopada, broniąc się przed rosyjskim żołnierzem.
- Szczątki błogosławionej spoczywają pod ołtarzem kościoła w Zabawie. Męczennicę z Wał-Rudy beatyfikował Jan Paweł II 10 czerwca 1987 r. w Tarnowie.
- Cztery Istoty żyjące z Apokalipsy stały się w sztuce chrześcijańskiej znakami ewangelistów. Łukaszowi, autorowi przypowieści o minach, przypisano cielca.
- W psalmie responsoryjnym wezwanie «chwalcie» pada dziesięć razy. Psalm 150, z którego pochodzi, zamyka całą Księgę Psalmów.
- Benedykt XVI, „Celebration of Palm Sunday of the Passion of Our Lord”, homilia, Plac św. Piotra, 28.03.2010 (ang.)
- s. Mª Ángeles Martínez OP, „Evangelio del día 20 de noviembre de 2024 y comentario”, komentarz do Łk 19,11-28, dominicos.org, 20.11.2024 (hiszp.)
- Wydział Katechetyczny Kurii Diecezjalnej w Opolu, „Bł. Karolina Kózka (Kózkówna)”, materiał katechetyczny, 2023
- Joanna Juroszek, „So...czyste gruszki dla każdego”, katowice.gosc.pl, 22.11.2014