Św. Elżbiety Węgierskiej, zakonnicy

Wspomnienie obowiązkowe

Nawrócenie Zacheusza

Słowa Ewangelii według Świętego Łukasza

Jezus wszedł do Jerycha i przechodził przez miasto. A pewien człowiek, imieniem Zacheusz, który był zwierzchnikiem celników i był bardzo bogaty, chciał koniecznie zobaczyć Jezusa, któż to jest, ale sam nie mógł z powodu tłumu, gdyż był niskiego wzrostu. Pobiegł więc naprzód i wspiął się na sykomorę, aby móc Go ujrzeć, tamtędy bowiem miał przechodzić.

Gdy Jezus przyszedł na to miejsce, spojrzał w górę i rzekł do niego: «Zacheuszu, zejdź prędko, albowiem dziś muszę się zatrzymać w twoim domu». Zszedł więc z pośpiechem i przyjął Go rozradowany. A wszyscy, widząc to, szemrali: «Do grzesznika poszedł w gościnę».

Lecz Zacheusz stanął i rzekł do Pana: «Panie, oto połowę mego majątku daję ubogim, a jeśli kogoś w czymś skrzywdziłem, zwracam poczwórnie».

Na to Jezus rzekł do niego: «Dziś zbawienie stało się udziałem tego domu, gdyż i on jest synem Abrahama. Albowiem Syn Człowieczy przyszedł odszukać i zbawić to, co zginęło».

Rozważanie

Dzisiejsza Ewangelia przenosi nas do Jerycha, gdzie Jezus spotyka Zacheusza, zwierzchnika celników. Można by się spodziewać, że wypomni mu nieuczciwość i przywiązanie do pieniędzy. Tymczasem Jezus nie robi mu żadnych wyrzutów, tylko sam wprasza się do jego domu. Nie mówi nic o majątku, a jednak Zacheusz postanawia rozdać połowę tego, co ma, i poczwórnie oddać, jeśli kogoś skrzywdził. Co wydarzyło się w tym spotkaniu, że podjął taką decyzję?

«Zacheuszu, zejdź prędko, albowiem dziś muszę się zatrzymać w twoim domu»

Sykomora z Jerycha to odmiana drzewa figowego. Ma szerokie, nisko rosnące gałęzie, więc łatwo się na nią wspiąć. Autorzy cyklu o drzewach Biblii na francuskiej stronie Opus Dei zwracają uwagę, że sykomora była dla Zacheusza zarówno schronieniem, jak i punktem obserwacyjnym. Ukryty wśród gałęzi mógł przyglądać się Jezusowi z góry, samemu pozostając niezauważonym.

Ale Jezus zatrzymuje się i podnosi wzrok. Łukasz używa tu tego samego greckiego słowa, którym opisuje spojrzenie Jezusa wzniesione ku niebu przed rozmnożeniem pięciu chlebów (Łk 9,16). To samo spojrzenie tutaj zatrzymuje się na celniku.

Pierwsze słowa Jezusa nie są wyrzutem. Włoski zakonnik i komentator Ewangelii Ermes Ronchi zwraca uwagę w komentarzu dla dziennika „Avvenire”, że Jezus nie mówi: zejdź i zmień życie. Zacheusz najpierw spotyka, a dopiero potem się nawraca.

Łatwo nam myśleć, że do Boga trzeba przyjść już poprawionym. Ta scena pokazuje odwrotną kolejność. Najpierw spotkanie. Potem zmiana.

«Do grzesznika poszedł w gościnę»

Greckie słowo, które tłumaczymy jako „pójść w gościnę”, oznacza zatrzymanie się na nocleg. Od tego samego rdzenia pochodzi słowo, którym Łukasz nazywa gospodę w Betlejem (Łk 2,7). Tam dla Jezusa zabrakło miejsca. W Jerychu sam prosi o nocleg, i to w domu, który tłum nazywa domem grzesznika.

Szemrzą przy tym «wszyscy», a nie tylko kilku przeciwników. Tłum ma swoją listę ludzi, do których Bóg nie powinien wchodzić. Święty Ambroży, biskup Mediolanu w IV wieku, wyciągał z tej sceny inny wniosek. Skoro łaska dosięgła zwierzchnika celników, nikt nie powinien tracić nadziei co do samego siebie.

Łatwo nam szemrać razem z tłumem, gdy Bóg okazuje dobroć komuś, kogo już skreśliliśmy. Jeszcze łatwiej skreślić samego siebie. Dla tłumu Zacheusz był stracony. Dla Jezusa był zagubiony, a zagubionego się szuka.

«Panie, oto połowę mego majątku daję ubogim, a jeśli kogoś w czymś skrzywdziłem, zwracam poczwórnie»

Prawo Mojżeszowe przewidywało, że kto przywłaszczył cudzą własność, ma ją oddać i dodać piątą część (Lb 5,7). Czterokrotny zwrot dotyczył złodzieja, który ukradł owcę, a potem ją zabił albo sprzedał (Wj 21,37). Zacheusz wybiera dla siebie karę złodzieja, a nie łagodniejszy przepis. Nikt go o to nie prosił.

Hojność nie jest tu warunkiem wizyty Jezusa. Jest jej owocem.

Taką hojność bez przymusu widać też w życiu patronki dnia, św. Elżbiety Węgierskiej, córki króla Węgier i żony władcy Turyngii. Gdy w 1226 r. kraj dotknęły powodzie, głód i zaraza, rozdawała jałmużnę we wszystkich posiadłościach męża, nie oszczędzając nawet szat dworskich. Jak podaje hasło o niej w Catholic Encyclopedia, wspierała wtedy codziennie dziewięciuset ubogich. Za tą hojnością stało przekonanie, że w ubogich służy samemu Chrystusowi.

Rzadko oddajemy coś, zanim ktoś nas o to poprosi. Zacheusz pokazuje, że prośba nie jest potrzebna, gdy człowiek poczuje się przyjęty. Kto doświadczył gościnności Boga, sam zaczyna się dzielić.

Czy wiesz, że…

  • Jerycho leży około 250 metrów poniżej poziomu morza. Biblia nazywa tę oazę w dolinie Jordanu miastem palm (Pwt 34,3).
  • Owoce sykomory trzeba było nacinać, zanim dojrzały. Bez tego nie nadawały się do jedzenia, a zajmowali się tym pasterze. Prorok Amos mówi o sobie, że jest „pasterzem i tym, który nacina sykomory” (Am 7,14).
  • Św. Elżbieta Węgierska miała cztery lata, gdy wyjechała na dwór w Turyngii. Rodziny zaplanowały jej małżeństwo z dynastią rządzącą tym krajem, a w wieku czternastu lat poślubiła jego władcę, Ludwika.
  • Ciotką węgierskiej królewny była św. Jadwiga Śląska. Jadwiga była siostrą jej matki Gertrudy i żoną księcia Henryka Brodatego.
  • Szpital, który św. Elżbieta założyła w Marburgu w 1228 r., otrzymał wezwanie św. Franciszka z Asyżu. Według artykułu Bernadetty Puchalskiej-Dąbrowskiej było to pierwsze takie wezwanie na północ od Alp. Franciszek zmarł zaledwie dwa lata wcześniej.
  • Patronka dnia zmarła 17 listopada 1231 r., mając 24 lata. Kanonizował ją papież Grzegorz IX w 1235 r., a w tym samym roku położono kamień węgielny pod gotycki kościół jej imienia w Marburgu.
  • W 1539 r. relikwie księżnej Turyngii usunięto z marburskiego kościoła. Zrobił to protestancki landgraf Filip Heski, aby położyć kres pielgrzymkom do jej grobu.

Źródła