Uzdrowienie niewidomego pod Jerychem
Słowa Ewangelii według Świętego Łukasza
Kiedy Jezus przybliżał się do Jerycha, jakiś niewidomy siedział przy drodze i żebrał. Gdy usłyszał przeciągający tłum, wypytywał się, co to się dzieje. Powiedzieli mu, że Jezus z Nazaretu przechodzi.
Wtedy zaczął wołać: «Jezusie, Synu Dawida, ulituj się nade mną!» Ci, co szli na przedzie, nastawali na niego, żeby umilkł. Lecz on jeszcze głośniej wołał: «Jezusie, Synu Dawida, ulituj się nade mną!»
Jezus przystanął i kazał przyprowadzić go do siebie.
A gdy się przybliżył, zapytał go: «Co chcesz, abym ci uczynił?»
On odpowiedział: «Panie, żebym przejrzał».
Jezus mu odrzekł: «Przejrzyj, twoja wiara cię uzdrowiła».
Natychmiast przejrzał i szedł za Nim, wielbiąc Boga. Także cały lud, który to widział, oddał chwałę Bogu.
Jezus pyta niewidomego żebraka, czego od Niego chce, choć odpowiedź wydaje się oczywista. Po co pyta człowieka, po którym od razu widać, czego mu brakuje?
«Jezusie, Synu Dawida, ulituj się nade mną!»
Żebrak nie prosi Jezusa o jałmużnę, tylko o litość. Nazywa Go przy tym Synem Dawida, czyli potomkiem króla, na którego Izrael czekał jako na wybawcę.
Idącym na przedzie to wołanie przeszkadza, a Łukasz nie wyjaśnia dlaczego. Papież Franciszek w katechezie z 15 czerwca 2016 r. wskazał przyczynę: obojętność i wrogość sprawiają, że ludzie o zdrowych oczach przestają widzieć i słyszeć człowieka przy drodze. Przyznał też, że ta pokusa dotyczy wszystkich, również jego samego.
Uciszać można jednak także samego siebie. Zwrócił na to uwagę papież Grzegorz Wielki, który pod koniec VI wieku objaśniał tę Ewangelię w Rzymie. W homilii o niewidomym przy drodze porównał idących na przedzie do tego, co odzywa się w człowieku, gdy zaczyna się modlić: do natłoku pragnień, rozproszonych myśli i wspomnień dawnych win. Radził wtedy wołać tym głośniej, tak jak żebrak. Zauważył też, że właśnie przy tym upartym wołaniu Jezus przystanął.
«Co chcesz, abym ci uczynił?»
To pytanie może zdziwić, bo czego miałby chcieć niewidomy żebrak? Grzegorz Wielki odpowiadał, że Jezus dobrze to wiedział, ale chciał usłyszeć prośbę. Pyta po to, żeby człowiek sam powiedział, czego pragnie.
Jest w tym pytaniu także szacunek, na który w komentarzu z 2025 r. zwraca uwagę jezuita Andrea Piccolo. Żebrak żył z tego, co inni zdecydowali się mu dać, a Jezus pyta go o zdanie. Nie zakłada z góry, czego mu trzeba, i nie decyduje za niego. Piccolo pisze, że Jezus oddaje mu w ten sposób ster własnego życia, bo pomocy nie da się nikomu narzucić.
Odpowiedź jest krótka: «Panie, żebym przejrzał». Żebrak nie prosi o pieniądze, tylko o to, czego naprawdę mu brakuje. Pytanie Jezusa zachęca do tego samego w modlitwie: zamiast prosić ogólnie, żeby było lepiej, można powiedzieć Bogu wprost, czego się potrzebuje.
«Natychmiast przejrzał i szedł za Nim, wielbiąc Boga»
Jezus przypisuje uzdrowienie wierze tego człowieka: «Przejrzyj, twoja wiara cię uzdrowiła». Tę wiarę było widać w tym, że wołał dalej, kiedy kazano mu umilknąć, i że powiedział wprost, czego chce.
Z odzyskanym wzrokiem mógł pójść, dokąd chciał, a jednak poszedł za Jezusem. Franciszek streścił to słowami o żebraku, który staje się uczniem. Dodał, że „wszyscy jesteśmy żebrakami”, bo każdy codziennie potrzebuje pomocy, której sam sobie nie da. Ten, kto ją otrzymał, staje więc przed tym samym wyborem: może o niej zapomnieć albo iść dalej z wdzięcznością.
Ta wdzięczność udziela się innym, bo chwałę Bogu oddaje także cały lud. Franciszek zauważył, że uzdrowienie jednego człowieka otworzyło oczy tłumowi, w którym wcześniej kazano mu milczeć.
- Jerycho leży około 250 metrów poniżej poziomu morza. Według organizacji Pro Terra Sancta jest to najniżej położone miasto świata. Leży w zagłębieniu Morza Martwego, w oazie na Pustyni Judzkiej.
- Biblia nazywa miasto, pod którym żebrał niewidomy, „miastem palm”. Określenie to pada w Księdze Powtórzonego Prawa (Pwt 34, 3). Dzięki obfitym źródłom w środku pustyni dobrze rosną tam palmy daktylowe.
- Nazwę Jerycha wywodzi się od słowa oznaczającego księżyc albo od słowa „wonny”. Do pierwszego znaczenia nawiązał św. Grzegorz Wielki: księżyc, którego co miesiąc ubywa, był dla niego obrazem ludzkiej słabości, a Jezus zbliżający się do Jerycha to Bóg, który do tej słabości przychodzi.
- Święty Marek podaje imię niewidomego spod Jerycha: Bartymeusz, syn Tymeusza. W jego Ewangelii (Mk 10, 46-52) Jezus uzdrawia go, wychodząc z miasta, a nie zbliżając się do niego. Święty Mateusz pisze w tym miejscu o dwóch niewidomych (Mt 20, 29-34).
- Zaraz po uzdrowieniu niewidomego Łukasz opisuje spotkanie Jezusa z Zacheuszem. Bogaty zwierzchnik celników wspiął się na sykomorę, żeby zobaczyć Jezusa ponad tłumem (Łk 19, 1-10). W centrum dzisiejszego miasta pokazuje się wiekową sykomorę, którą część pielgrzymów uważa za tamto drzewo.
- Wołanie o litość, które słychać w tej Ewangelii, weszło do codziennej modlitwy chrześcijan. Na Wschodzie od wieków powtarza się tzw. modlitwę Jezusową: „Panie, Jezu Chryste, Synu Boży, zmiłuj się nade mną, grzesznikiem”. Katechizm Kościoła Katolickiego (nr 2667) wywodzi ją między innymi z wołania niewidomych, którzy prosili o wzrok.
- Efez, do którego skierowany jest list z pierwszego czytania, leżał na zachodnim wybrzeżu dzisiejszej Turcji. Apokalipsa wymienia go jako pierwszy z siedmiu Kościołów Azji, czyli rzymskiej prowincji o tej nazwie. W 431 r. obradował tam sobór, który potwierdził, że Maryję można nazywać Matką Bożą.
- Franciszek, „Z żebraków stańmy się uczniami”, katecheza podczas audiencji generalnej, 15.06.2016
- św. Grzegorz Wielki, „Like a Blind Man by the Roadside – A Cry for Mercy”, fragmenty Homilii 2 na Ewangelie, oprac. Heralds of the Gospel, 20.06.2023 (ang.)
- Andrea Piccolo SJ, „Saper riconoscere il bene quando passa”, komentarz do Ewangelii, Get up and Walk, 17.11.2025 (wł.)
- Pro Terra Sancta, „Jericho, between roses and the moon. All of the curiosities”, 28.02.2025 (ang.)