XXXII Niedziela Zwykła

Na początku różnicy między pannami nie widać, bo wszystkie mają lampy, wszystkie wychodzą na spotkanie i wszystkie zasypiają. Różnica kryje się w naczyniach z oliwą, które zabrały tylko roztropne, i wychodzi to na jaw dopiero o północy, gdy lampy trzeba znów rozpalić.

Lampy z zewnątrz wyglądają tak samo, czym więc jest oliwa, której zabrakło? Papież Franciszek w rozważaniu przed modlitwą Anioł Pański 8 listopada 2020 r. odpowiadał, że sama „lampa wiary” nie wystarczy i potrzebna jest jeszcze „oliwa miłości”, czyli dobre uczynki. Można więc nazywać siebie wierzącym, tak jak nierozsądne panny miały lampy i wyszły na spotkanie, a mimo to nie mieć tego, co daje światło. Widać to w zwykłych sprawach: w tym, czy zajrzymy do samotnej sąsiadki, albo czy cierpliwie wysłuchamy kolegi, który znowu opowiada o swoich kłopotach.

Jezus nie mówi, że roztropne panny czuwały, podczas gdy inne spały. Zasnęły wszystkie, a przypowieść nikogo za to nie gani. Roztropność nie polega tu więc na tym, żeby nigdy się nie zmęczyć, tylko na tym, żeby zawczasu pomyśleć o oliwie. Kiedy o północy rozlega się wołanie, na przygotowania jest już za późno i panny mogą sięgnąć tylko po to, co przyniosły ze sobą.

Podobnie bywa w życiu: kto w spokojnych latach dbał o rodzinę i przyjaciół, ma do kogo zadzwonić, gdy przychodzi choroba albo utrata pracy. Kto przez lata tylko obiecywał sobie, że kiedyś znajdzie na to czas, w trudnej chwili może zostać sam.

Odpowiedź roztropnych panien może zaskoczyć, bo na pierwszy rzut oka wygląda na brak serca: odmawiają, bo oliwy mogłoby nie wystarczyć dla wszystkich, i odsyłają pozostałe do sprzedających. Św. Jan Chryzostom w homilii o przypowieści o dziesięciu pannach czytał tę scenę inaczej. Oliwa oznaczała dla niego miłosierdzie i pomoc potrzebującym, a w sprzedających widział ubogich, bo właśnie od nich, dzieląc się z nimi, „kupujemy” oliwę. Zwracał też uwagę, że gdy nasze uczynki okażą się puste, nikt nie zdoła nas osłonić swoimi, i to nie dlatego, że nie chce, lecz dlatego, że nie może.

Odpowiedź panien przestaje wtedy dziwić: dobroci, którą ktoś okazał innym, nie da się przelać na drugiego człowieka. Matka może się modlić za dorosłego syna, ale nie pogodzi się za niego z bratem, z którym od lat nie rozmawia. Ten krok syn musi zrobić sam.

Zdanie „i drzwi zamknięto” może zaskoczyć: pozostałe panny w końcu nadchodzą i wołają „Panie, panie, otwórz nam!”, ale słyszą tylko: „nie znam was”. Jezus kończy przypowieść wezwaniem do czuwania, choć przed chwilą opowiedział, że zasnęły wszystkie panny, także roztropne. Czuwać znaczy tu więc tyle, co mieć oliwę wtedy, gdy przyjdzie pan młody. A skoro nikt nie zna dnia ani godziny, jedynym pewnym czasem na przygotowanie jest dzisiaj. To właśnie powtarzał papież Franciszek w tym samym rozważaniu z 2020 r., gdy przestrzegał przed odkładaniem zmiany życia na jutro, które nigdy nie nadchodzi. Dotyczy to bardzo zwykłych spraw: telefonu do matki, z którą od miesięcy rozmawiamy tylko o pogodzie, albo przeprosin, które od dawna obiecujemy sobie powiedzieć.