Ofiarowanie Najświętszej Maryi Panny

Wspomnienie obowiązkowe

Uduchowione życie zmartwychwstałych

Słowa Ewangelii według Świętego Łukasza

Podeszło do Jezusa kilku saduceuszów, którzy twierdzą, że nie ma zmartwychwstania, i zagadnęli Go w ten sposób: «Nauczycielu, Mojżesz tak nam przepisał: „Jeśli umrze czyjś brat, który miał żonę, a był bezdzietny, niech jego brat pojmie ją za żonę i niech wzbudzi potomstwo swemu bratu”. Otóż było siedmiu braci. Pierwszy pojął żonę i zmarł bezdzietnie. Pojął ją drugi, a potem trzeci, i tak wszyscy pomarli, nie zostawiwszy dzieci. W końcu umarła ta kobieta. Przy zmartwychwstaniu więc którego z nich będzie żoną? Wszyscy siedmiu bowiem mieli ją za żonę».

Jezus im odpowiedział: «Dzieci tego świata żenią się i za mąż wychodzą. Lecz ci, którzy uznani zostaną za godnych udziału w świecie przyszłym i w powstaniu z martwych, ani się żenić nie będą, ani za mąż wychodzić. Już bowiem umrzeć nie mogą, gdyż są równi aniołom i są dziećmi Bożymi, będąc uczestnikami zmartwychwstania.

A że umarli zmartwychwstają, to i Mojżesz zaznaczył tam, gdzie jest mowa o krzewie, gdy Pana nazywa „Bogiem Abrahama, Bogiem Izaaka i Bogiem Jakuba”. Bóg nie jest Bogiem umarłych, lecz żywych; wszyscy bowiem dla Niego żyją».

Na to rzekli niektórzy z uczonych w Piśmie: «Nauczycielu, dobrze powiedziałeś». I już o nic nie śmieli Go pytać.

Rozważanie

«Przy zmartwychwstaniu więc którego z nich będzie żoną?»

Prawo Mojżesza przewidywało, że gdy mężczyzna umrze bezdzietnie, jego brat ma poślubić wdowę. Pierworodny syn z tego małżeństwa nosił imię zmarłego, żeby to imię nie zaginęło w Izraelu (Pwt 25,5-6). Ten zwyczaj nazywa się lewiratem, od łacińskiego słowa levir, czyli brat męża.

Na tym przepisie saduceusze budują opowieść o siedmiu braciach. Sami w zmartwychwstanie nie wierzyli. Łukasz w Dziejach Apostolskich dodaje, że nie uznawali też aniołów ani duchów (Dz 23,8). Biskupi amerykańscy w przypisach do Ewangelii Łukasza zauważają, że to pytanie miało ośmieszyć samą wiarę w zmartwychwstanie.

Saduceusze przytaczają przepis, według którego brat «niech wzbudzi potomstwo» zmarłemu. W greckim tekście pada tu czasownik exanastēsē (ἐξαναστήσῃ), który ma ten sam rdzeń co anastasis (ἀνάστασις), czyli zmartwychwstanie. Polski przekład tego pokrewieństwa nie pokazuje. A ono dobrze tłumaczy, jak myśleli saduceusze. Znali tylko jeden sposób, w jaki zmarły może „powstać”: przez syna, który nosi jego imię.

Łatwo nam myśleć podobnie. Chcemy, żeby po nas coś zostało: dzieci, owoce pracy, dobra pamięć wśród bliskich. To słuszne pragnienia, ale Jezus obiecuje więcej niż pamięć tych, którzy przyjdą po nas. O ludziach, którzy powstaną z martwych, mówi, że «są dziećmi Bożymi». Nie potrzebują już syna, który przedłużyłby ich imię, bo sam Bóg nazywa ich swoimi dziećmi.

«Dzieci tego świata żenią się i za mąż wychodzą»

Św. Ambroży, biskup Mediolanu w IV wieku, przemawiał na pogrzebie swojego brata Satyra. Mówił wtedy, że ziemskie życie upływa w trudzie i płaczu. Gdyby trwało bez końca, a nie rozświetlała go łaska, byłoby raczej ciężarem niż darem. Benedykt XVI przypomniał te słowa w encyklice o nadziei „Spe salvi” z 2007 r. Zauważył, że słowo „wieczne” kojarzy nam się z życiem, które znamy, tyle że bez końca. A takie życie byłoby w końcu nudne.

To pomaga zrozumieć pułapkę saduceuszy. Ich opowieść ma sens tylko wtedy, gdy życie po zmartwychwstaniu jest kopią ziemskiego, z tymi samymi małżeństwami i sporami o to, czyja jest żona. Jezus odrzuca to założenie. Przepis o poślubieniu wdowy po bracie istniał właśnie dlatego, że ludzie umierają. O tych, którzy powstaną z martwych, Jezus mówi, że «umrzeć nie mogą». W takim życiu ten przepis traci sens.

Ten sam papież proponuje inne spojrzenie. Pisze, że wieczność nie jest ciągiem kolejnych dni z kalendarza. Przypomina raczej chwilę pełnego szczęścia, w której człowiek zanurza się w nieskończonej miłości, a czas „przed” i „po” przestaje istnieć.

Często wyobrażamy sobie niebo jako dalszy ciąg ziemskiego życia, tylko bez chorób i zmartwień. Wtedy pytanie saduceuszy wydaje się całkiem rozsądne. Jezus nie odpowiada jednak opisem nieba. Mówi tylko, że będzie to życie, którego śmierć już nie przerwie.

«Bóg nie jest Bogiem umarłych, lecz żywych; wszyscy bowiem dla Niego żyją»

Saduceusze uznawali za wiążące tylko pięć ksiąg Mojżesza. Zwraca na to uwagę hiszpańska dominikanka i biblistka Mariela Martínez Higueras w komentarzu do tej Ewangelii. Prawdopodobnie dlatego Jezus nie przywołuje proroka Daniela, który pisał wprost o zmarłych budzących się z prochu ziemi (Dn 12,2). Sięga po Księgę Wyjścia, którą uznawali także Jego rozmówcy.

Chodzi o scenę, w której Mojżesz pasie owce swojego teścia i dochodzi aż do góry Horeb. Widzi tam krzew, który płonie, a mimo to się nie spala. Z tego krzewu odzywa się do niego Bóg i przedstawia się słowami: «Jestem Bogiem ojca twego, Bogiem Abrahama, Bogiem Izaaka i Bogiem Jakuba» (Wj 3,6). Abraham, Izaak i Jakub, praojcowie Izraela, od dawna wtedy nie żyli.

Bóg nie mówi jednak, że był ich Bogiem. Mówi: „Jestem”. Jezus wyprowadza z tego prosty wniosek: Bóg nie nazywa się Bogiem kogoś, kto przestał istnieć. Śmierć nie przerywa więzi, którą On sam nawiązał z człowiekiem.

Gdy żegnamy bliskich, zwykle mówimy o nich w czasie przeszłym. Jezus mówi o zmarłych w czasie teraźniejszym. Martínez Higueras dopowiada, że kiedy my ich opłakujemy, Bóg widzi ich pełnych życia, bo przyjął ich do siebie z ojcowską miłością.

Czy wiesz, że…

  • Data 21 listopada wiąże się z poświęceniem kościoła Matki Bożej w pobliżu dawnej świątyni jerozolimskiej w 543 r. Przypomina o tym opis święta w irlandzkim serwisie Catholic Ireland. Od tamtej uroczystości wzięło początek wspomnienie Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny na chrześcijańskim Wschodzie.
  • Ewangelie nie opisują Ofiarowania Maryi. Opowieść o nim pochodzi z Protoewangelii Jakuba, czyli starochrześcijańskiego pisma, które nie weszło do Biblii. Według niej Anna i Joachim ofiarowali Bogu w świątyni swoją trzyletnią córkę.
  • Na Zachodzie o to święto zabiegał francuski szlachcic Philippe de Mézières, kanclerz króla Cypru. W 1372 r. obchodzono je w Awinionie, gdzie mieszkali wtedy papieże, w obecności kardynałów, jak podaje artykuł w Catholic Encyclopedia.
  • Papież Pius V usunął to święto z kalendarza, ale Sykstus V przywrócił je w 1585 r. Wcześniej Sykstus IV wpisał je do brewiarza rzymskiego, czyli księgi modlitw, które codziennie odmawiają księża.
  • 21 listopada Kościół obchodzi też dzień Pro Orantibus, czyli „za modlących się”. Ustanowił go Pius XII w 1953 r. jako dzień modlitwy i wsparcia dla zakonników i zakonnic, którzy żyją w zamkniętych klasztorach i poświęcają się przede wszystkim modlitwie, o czym pisze watykańska agencja Fides.
  • Saduceusze pojawiają się w Ewangelii Łukasza tylko raz, właśnie w tej scenie. W Dziejach Apostolskich, napisanych przez tego samego autora, występują kilka razy jako przeciwnicy uczniów Jezusa. Ich nazwa pochodzi prawdopodobnie od Sadoka, kapłana z czasów króla Dawida (2 Sm 8,17).
  • Tylko Łukasz zapisał końcówkę odpowiedzi Jezusa o tym, że dla Boga wszyscy żyją. U Mateusza i Marka Jezus kończy na słowach, że Bóg nie jest Bogiem umarłych, lecz żywych.

Źródła