Jezus wypędza przekupniów ze świątyni
Słowa Ewangelii według Świętego Łukasza
Jezus wszedł do świątyni i zaczął wyrzucać sprzedających w niej. Mówił do nich: «Napisane jest: „Mój dom będzie domem modlitwy”, a wy uczyniliście go jaskinią zbójców».
I nauczał codziennie w świątyni. Lecz arcykapłani i uczeni w Piśmie oraz przywódcy ludu czyhali na Jego życie. Tylko nie wiedzieli, co by mogli uczynić, cały lud bowiem słuchał Go z zapartym tchem.
«Napisane jest: „Mój dom będzie domem modlitwy”, a wy uczyniliście go jaskinią zbójców»
Słowa o jaskini zbójców Jezus wziął od proroka Jeremiasza. Ponad sześćset lat wcześniej Jeremiasz stanął w bramie świątyni jerozolimskiej. Mówił do ludzi, którzy kradną, zabijają i przysięgają fałszywie, a potem przychodzą do domu Bożego i mówią: «Oto jesteśmy bezpieczni» (Jr 7,9-10). Zaraz potem prorok pyta, czy ten dom nie stał się w ich oczach jaskinią zbójców.
To zdanie wyjaśnia, o jaką jaskinię chodzi. Zbójcy nie rabują w jaskini. Napadają gdzie indziej, a do jaskini wracają, żeby się ukryć i poczuć bezpiecznie. Luigino Bruni w komentarzu do Księgi Jeremiasza zwraca uwagę, że u proroka zbójcami nie są handlarze, tylko cały lud. Ludzie popełniali ciężkie grzechy i liczyli, że ofiary złożone w świątyni wszystko załatwią.
Kto znał mowę Jeremiasza, prawdopodobnie usłyszał w słowach Jezusa coś więcej niż zarzut wobec handlarzy. Świątynia miała być miejscem spotkania z Bogiem, a stała się kryjówką, w której można się czuć pewnie bez zmiany życia. Łatwo nam w podobny sposób traktować modlitwę i praktyki religijne: jak ochronę, która ma działać, choć niczego nie zamierzamy zmieniać.
«I nauczał codziennie w świątyni»
Ewangelia Łukasza zaczyna się w świątyni i w świątyni się kończy. Przypomina o tym ksiądz Lorenzo Zani we wprowadzeniu do Ewangelii Łukasza. Na samym początku kapłan Zachariasz wchodzi do świątyni, żeby spalić kadzidło na ołtarzu, a cały lud modli się na zewnątrz. Właśnie tam anioł zapowiada mu narodziny syna, Jana Chrzciciela. W ostatniej scenie uczniowie wracają do Jerozolimy i stale przebywają w świątyni, błogosławiąc Boga.
Ta klamra pomaga zrozumieć zdanie, które pada zaraz po wyrzuceniu sprzedających. Jezus nie zostawia oczyszczonego miejsca pustego. Wypełnia je nauczaniem, dzień po dniu. Świątynia, w której był targ, znów jest miejscem, gdzie słychać słowo Boga.
Marc Rastoin, wykładowca Papieskiego Instytutu Biblijnego, zauważa w artykule o męce Jezusa według Łukasza, że gdy Łukasz pisał pisał swoją Ewangelię, świątyni już nie było. Jego czytelnicy nie mogli więc do niej pójść. Mogli jednak robić to samo, co lud, który przychodził tam do Jezusa: słuchać Go.
Często myślimy o modlitwie przede wszystkim jako o mówieniu do Boga. Jezus w świątyni pokazuje, że dom modlitwy zaczyna się od słuchania. Nieco dalej Łukasz dodaje: «A rano cały lud śpieszył do Niego, aby Go słuchać w świątyni» (Łk 21,38).
«Tylko nie wiedzieli, co by mogli uczynić, cały lud bowiem słuchał Go z zapartym tchem»
W Jerozolimie przywódcy szukali sposobu, by pojmać Jezusa, ale obawiali się tłumu, który słuchał Jego nauczania. Pomógł im Judasz, gotów wydać Jezusa z dala od ludzi (Łk 22,6). Do pojmania doszło nocą, na Górze Oliwnej.
Wtedy Jezus powiedział do arcykapłanów, dowódców straży świątynnej i starszych: «Wyszliście z mieczami i kijami jak na zbójcę? Gdy codziennie bywałem u was w świątyni, nie podnieśliście rąk na Mnie, lecz to jest wasza godzina i panowanie ciemności» (Łk 22,52-53). Te słowa tłumaczą bezradność przywódców w świątyni. Słuchający lud był dla Jezusa osłoną, więc przeciwnicy musieli poczekać na noc i miejsce bez świadków. Ten, który nazwał świątynię jaskinią zbójców, sam zostaje potraktowany jak zbójca.
Jezus niczego nie ukrywał. Codziennie mówił w świątyni przy wszystkich, choć przywódcy czyhali na Jego życie. Ciemności i ustronnego miejsca potrzebowali ci, którzy chcieli się Go pozbyć. Dlatego dobrym sprawdzianem tego, jak traktujemy innych, bywa proste pytanie: czy zrobilibyśmy to samo przy świadkach? Jezus nawet w ciemności postąpił tak jak w świątyni: przy pojmaniu powstrzymał przemoc i uzdrowił ucho sługi najwyższego kapłana (Łk 22,51).
- Patron dnia, św. Rafał Kalinowski, zanim został zakonnikiem, był inżynierem wojskowym i budował linie kolejowe oraz twierdze. Za udział w powstaniu styczniowym przeciw Rosji został skazany na ciężkie roboty na Syberii.
- Przyszły święty wstąpił do karmelitów bosych w wieku 42 lat, w klasztorze w Grazu w Austrii. Przyjął wtedy imię Rafał od św. Józefa.
- Ostatnim klasztorem, który pomógł założyć, był klasztor w Wadowicach, gdzie zmarł w 1907 r. W tym samym mieście w 1920 r. urodził się Karol Wojtyła, który jako Jan Paweł II ogłosił go świętym 17 listopada 1991 r.
- Obraz z pierwszego czytania ma starszy odpowiednik w Księdze Ezechiela. Bóg każe prorokowi zjeść zwój, a ten w jego ustach okazuje się słodki jak miód (Ez 3,1-3).
- Prorok Jeremiasz, od którego pochodzi określenie „jaskinia zbójców”, za mowę w świątyni omal nie zapłacił życiem. Kapłani i prorocy domagali się dla niego wyroku śmierci, ale przywódcy i lud stanęli w jego obronie (Jr 26,8-16).
- Psalm 119, z którego pochodzi psalm responsoryjny, jest najdłuższym psalmem w Biblii. Ma 176 wersetów ułożonych w 22 strofy, po jednej na każdą literę alfabetu hebrajskiego.
- Luigino Bruni, „La tenacia onesta del mantice”, komentarz do Księgi Jeremiasza, „Avvenire”, 19.05.2017 (wł.)
- Postulacja Generalna Karmelitów Bosych, „Raffaele di San Giuseppe (Kalinowski)”, życiorys, postocd.org (ang.)
- ks. Lorenzo Zani, „Introduzione al Vangelo secondo Luca”, Arcidiocesi di Trento, 2018 (wł.)
- Marc Rastoin, „La passione secondo san Luca”, „La Civiltà Cattolica”, zeszyt 3978, 26.03.2016 (wł.)