Św. Leona Wielkiego, papieża i doktora Kościoła

To pytanie może dziś zaskoczyć, bo uczymy dzieci mówić „dziękuję” i sami czekamy na podziękowanie. Gospodarz z przypowieści nie dziękuje jednak słudze, który po pracy w polu jeszcze podaje mu do stołu. Trudno mimo to czytać tę scenę jako opis Boga, który nie docenia ludzi, bo Jezus kończy ją słowami skierowanymi do uczniów: „Tak i wy…”. Pytanie dotyczy więc tego, z jaką postawą człowiek staje przed Bogiem, a nie tego, jak Bóg go traktuje: czy przychodzi z rachunkiem w rodzaju „zrobiłem tyle, więc teraz Ty jesteś mi coś winien”.

Skoro nie chodzi o zapłatę, pojawia się pytanie, po co w ogóle tak się trudzić. Francisco Varo w komentarzu do tej Ewangelii w serwisie Opus Dei zatrzymuje się przy zmęczeniu sługi, który wraca głodny, a jeszcze musi przygotować kolację. Odpowiada, że nie służymy po to, żeby dostać nagrodę, tylko po to, żeby naśladować Boga, który z miłości do nas sam stał się sługą. Dobro zrobione bez świadków i bez podziękowania nie traci więc wartości, bo człowiek, który je robi, idzie drogą wskazaną przez samego Jezusa.

Słowo „nieużyteczni” może zaboleć, jakby cały wysiłek sługi nic nie był wart. Benedykt XVI w encyklice „Deus caritas est” z 2005 r. widzi w nim jednak coś innego. Pisze, że im bardziej ktoś angażuje się dla innych, tym lepiej rozumie te słowa Jezusa, bo przekonuje się, że możliwość pomagania nie jest jego zasługą ani powodem do chluby, tylko darem.

Według papieża taka świadomość pomaga zwłaszcza wtedy, gdy potrzeb jest za dużo, a sił za mało i przychodzi zniechęcenie. Człowiek nie musi wtedy sam naprawiać całego świata, tylko w pokorze robić to, co może, a resztę powierzyć Bogu, bo – jak przypomina Benedykt XVI – „To Bóg włada światem, nie my”. Zdanie „wykonaliśmy to, co powinniśmy wykonać” przestaje wtedy być przyznaniem się do bylejakości. Staje się spokojnym podsumowaniem dnia: zrobiłem swoje, a resztę oddaję Bogu.